Nước đệm và nước đi lặng lẽ

Xe Đen ở d4 đang tấn công Hậu Trắng ở d3. Phản xạ tự nhiên là dời Hậu hoặc ăn con Xe — nhưng cả hai đều không phải nước hay nhất. Trước hết hãy để ý rằng một nước chiếu ở hàng tám ép Vua sang g7 — nơi nó đứng trên đường chéo d4–h8, đúng đường chéo có con Xe ở d4 — và Trắng thì đang có một con Xe ở c2. Với Vua đứng trên đường chéo ấy, nước ăn Xe sẽ kèm chiếu, nên Trắng ăn đứt con Xe và Đen không bao giờ chen được một nước nào vào giữa.

Trước khi cứu Hậu, có nước chiếu nào làm thay đổi mọi thứ không?

♖︎c8+ — Nước đệm. Thay vì đáp lại đòn tấn công vào Hậu, Trắng chiếu ở hàng tám trước đã. Đen hay nhất là 1. ..♔︎g7 — chắn bằng Hậu hay bằng Xe thì chỉ mất luôn quân đó — và giờ ♕︎xd4 tới kèm chiếu, đó là lý do con Hậu chưa bao giờ thực sự lâm nguy.

Cả hai con Mã đều đang bị tấn công. Nước ăn nào kèm theo chiếu?

♘︎xe5+ — Xe Đen ở f4 và Mã ở e5 cùng tấn công Mã Trắng ở f3. Hãy ăn ở e5 trước: nước đó kèm chiếu, nên Đen không có thời gian cho 1. ..♘︎xf3 — và ở nước sau ♔︎xf4 ăn luôn con Xe không ai bảo vệ.

Tốt Đen ở a3 chỉ còn hai nước nữa là phong Hậu, nên có cảm giác Trắng phải vội. Nhưng hãy nhìn Vua Đen ở h8: Xe ở f7 vốn đã kiểm soát hàng bảy, và một con Mã Trắng ở f6 sẽ che nốt ô h7 — điều đó biến ♖︎h7 thành chiếu hết, và đòn chiếu hết tới trước con Tốt.

Ở đây không nước bắt buộc nào hiệu quả. Hãy tìm nước đe dọa điều mà đối phương không thể đáp lại.

♘︎f6 — Một nước đi không gây tiếng động: nó chẳng ăn gì và chẳng chiếu ai. Nó chỉ đơn giản đe dọa ♖︎h7, nước chiếu hết: con Mã canh ô g8 và bảo vệ con Xe, nên Vua không đi được mà cũng không ăn được. Đen không đáp nổi, còn Tốt a phong Hậu chậm đúng một nước.

Tốt Trắng ở c7 chỉ còn cách hàng tám một ô, nhưng Xe Đen ở a8 canh ô c8 dọc theo hàng. Nước đi lặng lẽ nào giải quyết chuyện đó?

Khi nào bạn nên tìm một nước đệm?