Tàn cuộcChơi bên white

Tượng lệch màu + Tốt biên

Học vì sao Tượng và Tốt biên không thắng được khi Tượng không khống chế ô phong cấp — bên phòng thủ hòa bằng cách tới góc.

Thử bài học tương tác

Giới thiệu

Một trong những mẫu hình tàn cuộc quan trọng nhất cần nhận ra là thế hòa Tượng lệch màu + Tốt biên. Khi bạn có một Tượng và một Tốt biên (cột a hoặc cột h), mà Tượng không khống chế ô phong cấp, thì thế cờ là hòa nếu Vua phòng thủ kịp tới góc. Ở đây, Trắng có một Tượng ô đen nhưng ô phong cấp a8 là một ô trắng. Tượng không bao giờ tấn công được a8, nên nó không bao giờ ép được Vua phòng thủ ra khỏi góc. Trắng có thử gì đi nữa — đẩy Tốt, điều Tượng, đưa Vua tiến lên — kết quả luôn là hết nước đi hoặc mất Tốt.

Nội dung bài học

8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
1. a5

Trắng đẩy Tốt thông về phía phong cấp. Đây là nước đi đầu tự nhiên — đưa Tốt tiến lên với Vua hỗ trợ. Nhưng như ta sẽ thấy, Tốt không bao giờ thực sự phong cấp được vì Tượng ở sai màu.

Tốt thông
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
1. ..Ka8

Đen chạy thẳng tới góc — ý tưởng phòng thủ then chốt. Vua phòng thủ muốn ngồi ở a8, ô phong cấp. Vì Tượng trắng là ô đen, nó không bao giờ tấn công được a8 ô trắng, nên Vua sẽ an toàn ở đó mãi mãi.

Pháo đài
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
2. Kb6

Trắng đưa Vua tiến tới b6, vị trí hỗ trợ lý tưởng. Từ b6, Vua khống chế a7 và b7, cắt các đường lùi của Vua phòng thủ. Thế bố trí của Trắng trông hoàn hảo — Vua ở b6, Tốt sẵn sàng đẩy. Nhưng vẻ ngoài đánh lừa.

Tính linh hoạt của quân
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
2. ..Kb8

Nước hợp lệ duy nhất của Đen. Vua ở a8 không thể đi a7 hay b7 (cả hai đều bị Vua trắng ở b6 khống chế), nên nó phải đảo về b8. Đảo qua lại giữa a8 và b8 chính là toàn bộ kế hoạch phòng thủ.

Pháo đài
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
Xem trên bàn phân tích
3. Bd4

Trắng cố điều Tượng tới một ô hữu ích hơn. Liệu Tượng có tìm được một ô buộc Vua đen rời khỏi cảnh đảo a8-b8 không? Hãy thử đường chéo dài. Tiết lộ trước: không vị trí nào của Tượng ô đen tấn công được a8 (ô trắng), nên Tượng về cơ bản là vô dụng cho nhiệm vụ này.

Tính linh hoạt của quân
Các nước đi thay thế
a6 — Đẩy ngay cũng hòa, nhưng hãy thử xem Tượng có giúp được không — không được, và đó là bài học.
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
Xem trên bàn phân tích
3. ..Ka8

Đen trở về góc. Đây là nước hòa duy nhất — Kc8 sẽ thua vì Trắng đi a6 rồi a7, phong cấp Tốt. Bên phòng thủ phải bám sát a8 và đừng bao giờ lang thang sang cột c.

Pháo đài
Các nước đi thay thế
Kc8 — Rời vùng đảo a8-b8 là chí mạng. Trắng đẩy a6, a7 rồi phong Hậu.
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
4. Bc5

Thêm một ô cho Tượng, thêm một lần thất bại. Từ c5, Tượng khống chế các đường chéo khác nhưng vẫn không tấn công được a8. Vấn đề cốt lõi vẫn còn: Tượng ô đen chỉ với tới được các ô đen, mà a8 là ô trắng.

Tính linh hoạt của quân
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
4. ..Kb8

Đen đảo về b8, nước hợp lệ duy nhất. Thế phòng thủ đơn giản đến đáng kinh ngạc: cứ nảy qua lại giữa a8 và b8. Tượng trắng hoàn toàn vô nghĩa.

Pháo đài
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
5. Be7

Một thử nghiệm nữa — Tượng đi tới e7, bao quát các ô d8 và f8. Nhưng tất cả đều vô ích. Tượng cần khống chế a8 để ép Vua ra, mà không ô đen nào dẫn tới a8. Trắng đã thử ba vị trí Tượng khác nhau và chẳng đạt được gì.

Tính linh hoạt của quân
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
Xem trên bàn phân tích
5. ..Ka8

Về lại góc. Một lần nữa, Kc8 sẽ thua — Trắng đẩy a6, a7 rồi phong cấp. Kỷ luật của bên phòng thủ là then chốt: đừng bao giờ rời hành lang a8-b8.

Pháo đài
Các nước đi thay thế
Kc8 — Lang thang sang c8 cho Trắng thời gian đẩy a6-a7-a8=Q. Vua phải ở lại cảnh đảo a8-b8.
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
6. a6

Các đường điều Tượng đã thất bại, nên Trắng đẩy Tốt. Với Vua ở b6 và Tốt ở a6, Trắng cách a7 một bước. Nhưng hãy xem điều gì xảy ra — Tốt càng gần phong cấp, Trắng càng gần thế hết nước đi.

Tốt thông
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
6. ..Kb8

Đen lại đảo về b8 — nước hợp lệ duy nhất. Vua sẽ trở về a8 ngay khi Trắng đẩy a7.

Pháo đài
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
7. a7+

Tốt tới hàng 7 cùng nước chiếu! Tốt ở a7 tấn công b8, buộc Vua đen phải đi. Nhưng nước chiếu này thực ra đưa Trắng tới gần bẫy hết nước đi hơn — với Tốt ở a7 chặn cột a và Vua ở b6 khống chế b7, Vua đen sẽ chẳng còn chỗ nào để đi.

Tốt thôngMẹo gài thế hết nước
1
2
3
4
5
6
7
8
h
g
f
e
d
c
b
a
Xem trên bàn phân tích
7. ..Ka8

Bị buộc — nước hòa duy nhất. Kc8 thua ngay trước a8=Q+, phong cấp cùng nước chiếu và thắng dễ. Đen lùi về a8, ngồi ngay trên ô phong cấp. Tốt của Trắng không thể phong cấp vì Vua chắn đường.

Pháo đàiMẹo gài thế hết nước
Các nước đi thay thế
Kc8 — Kc8 là nước thua sai lầm — Trắng phong cấp a8=Q+ cùng nước chiếu, đạt thế Vua + Hậu + Tượng đấu Vua thắng hiển nhiên.
8
7
6
5
4
3
2
1
a
b
c
d
e
f
g
h
8. Bd8

Hết nước đi! Đen không còn nước hợp lệ nào: a7 bị Tốt chiếm, b7 bị Vua ở b6 khống chế, và b8 bị Tốt ở a7 tấn công. Ván cờ hòa. Đây là lý do cốt lõi vì sao thế Tượng lệch màu + Tốt biên là hòa: Tượng không tấn công được ô phong cấp để ép Vua đi, và mọi nỗ lực đẩy Tốt đều dẫn đến hết nước đi. Nếu Trắng lùi Vua thay vào đó (ví dụ Kb5), Đen thoát bằng Kxa7 và đó là Vua + Tượng đ��u Vua — cũng hòa do không đủ lực chiếu hết. Đơn giản là không có cách nào thắng tàn cuộc này.

Mẹo gài thế hết nướcPháo đài

Điểm chính cần nhớ

  • Tốt biên (cột a hoặc h) + Tượng không khống chế ô phong cấp = hòa
  • Bên phòng thủ hòa bằng cách đặt Vua lên ô phong cấp (a8 hoặc h1/h8)
  • Tượng không bao giờ tấn công được ô phong cấp khác màu — về cấu trúc là bất khả thi
  • Đẩy Tốt lên hàng 7 tạo ra một bẫy hết nước đi với Vua ở b6/g6
  • Lùi Vua để tránh hết nước đi thì cho bên phòng thủ ăn Tốt
  • Nhận ra mẫu hình này sớm — đừng phí nước đi cố thắng một tàn cuộc không thể thắng

Tóm tắt

Bạn đã thấy vì sao thế Tượng lệch màu + Tốt biên luôn là hòa. Tượng hoạt động trên các ô đen nhưng ô phong cấp a8 là ô trắng, nên nó không bao giờ ép được Vua phòng thủ ra khỏi góc. Mọi nỗ lực tốt nhất của Trắng đều dẫn đến hết nước đi, còn lùi Vua thì cho Đen ăn Tốt.

Sẵn sàng luyện tập?

Luyện tập tương tác