Thế điều quân của Lasker: Chiếc thang
Thắng thế cờ sáng tác năm 1890 của Emanuel Lasker: Vua bạn nấp khỏi các nước chiếu của Xe sau lưng Vua đối phương, Xe bạn chiếu dọc theo hàng, và mỗi vòng đẩy Vua đen xuống thêm một hàng trên cột a — cho đến khi nước ăn ở h2 ghim Xe đen và Tốt c phong Hậu.
Thử bài học tương tácGiới thiệu
Nội dung bài học
Vua bạn chặn Tốt của chính mình. Hãy bước ra về phía mà các nước chiếu của Xe sẽ cạn.
♔︎b8 dọn ô phong cấp, nên c8=♕︎ trở thành đe dọa và Đen phải bắt đầu chiếu. Bước sang phía nào là quan trọng. Về phía cột d, các nước chiếu sẽ không bao giờ dừng. Về phía cột a có một chỗ nấp cách một bước: ô góc a8, nơi chính Vua đen ở a6 chặn cột. Đây là nước thắng duy nhất trong thế cờ.
Các nước đi thay thế
♖︎b2+ là bắt buộc: không chiếu thì Tốt phong Hậu. Ăn Tốt cũng chẳng giúp gì — sau ♖︎xc7, Vua bạn ăn lại, và Xe đấu Tốt h là Trắng thắng. Vì vậy Đen chiếu và hy vọng đẩy Vua bạn quay về trước Tốt của nó.
Chỉ một ô chấm dứt các nước chiếu và giữ được thắng lợi. Hãy dùng Vua đen làm lá chắn.
♔︎a8 trông như ngõ cụt, nhưng đó chính là chỗ nấp. Xe không thể chiếu trên cột a vì Vua đen đứng trên đó, và không thể chiếu trên hàng 8 mà không bị ăn. Hết nước chiếu, đe dọa phong Hậu quay trở lại. Hãy để ý vị trí hai Vua: Vua bạn cao hơn Vua đen hai hàng, trên cùng một cột. Đội hình đó là cốt lõi của thế cờ.
Các nước đi thay thế
♖︎c2 lại là bắt buộc: không còn nước chiếu, chỉ Xe trên cột c mới ngăn được Tốt phong Hậu. Đen đã dựng lại thế trận ban đầu với một khác biệt — Vua bạn ở a8 chứ không phải c8. Từ góc, Vua không còn bảo vệ Tốt; chỉ Xe bạn bảo vệ nó, dọc theo hàng 7. Nếu Xe rời hàng đó mà không chiếu, Đen ăn ở c7 và hòa.
Vua bạn canh các ô phía trên Vua đen. Hãy dùng Xe đẩy Vua đó xuống một hàng.
♖︎h6+ là nửa sau của vòng lặp. Vua bạn kiểm soát a7 và b7, Xe kiểm soát cả hàng 6, nên Vua đen phải lùi xuống hàng 5. Vì đây là nước chiếu, Đen không có thời gian ăn Tốt mà Xe vừa thôi bảo vệ. Một vòng đã xong: Vua bước ra, Vua sang cột a, Xe chiếu.
Các nước đi thay thế
♔︎a5 là ô duy nhất cho phép Đen tiếp tục phòng thủ. Ở b5, Vua sẽ đứng trước chính Xe của mình: Vua bạn bước tới b7, không có nước chiếu nào trên cột b, và Tốt phong Hậu với cái giá là Xe của Đen. Chặn chiếu ở c6 chỉ đơn giản là mất Xe. Vì vậy Vua ở lại cột a, thấp hơn một hàng — một hàng đó là tất cả những gì vòng lặp giành được, và thế là đủ.
Tốt đã mất người bảo vệ và Xe đen đang tấn công nó. Hãy bảo vệ nó bằng một nước đồng thời đe dọa phong Hậu.
♔︎b7 làm hai việc. Nó bảo vệ Tốt, thứ mà Xe đã bỏ trống khi chiếu, và tái lập đe dọa phong Hậu. Vua cũng đang hướng tới a7, để lại đứng cao hơn Vua đen hai hàng. Tablebase đánh giá bước tương tự trên hàng 8 là ngang nhau hoàn toàn — từ ô nào thì Vua bạn cũng tới a7 ở nước sau.
Các nước đi thay thế
♖︎b2+ — cùng nước chiếu bắt buộc như ở nước đầu tiên. Phong Hậu Tốt h kèm nước chiếu cũng không thay đổi gì: Xe bạn ăn Hậu mới, và vòng lặp tiếp tục mà không có Tốt đó, chỉ nhanh hơn. Đen không thể làm gì tốt hơn là đi theo khuôn mẫu.
Nấp sau lưng Vua đen lần nữa — thấp hơn lần trước một hàng.
♔︎a7 lại là chỗ nấp, thấp hơn lần trước một hàng. Vua đen ở a5 che cho bạn khỏi nước chiếu trên cột a, và Vua bạn kiểm soát a6 và b6 — những ô Vua đen cần để leo trở lại. So với nước thứ hai: lúc đó hai Vua ở a8 và a6, giờ là a7 và a5.
Các nước đi thay thế
♖︎c2 — bắt buộc, như trước, để ngăn Tốt phong Hậu. Mọi thứ ở phía trái bàn cờ đã xuống một hàng: Vua bạn, Vua đen, và Xe bạn, giờ ở h6 thay vì h7. Chỉ Xe đen và hai Tốt là vẫn đứng nguyên chỗ cũ.
Cùng đội hình, thấp hơn một hàng. Đẩy Vua xuống lần nữa.
♖︎h5+ đẩy Vua đen xuống hàng 4. Các ô phía trên nó thuộc về Vua bạn, hàng 5 thuộc về Xe bạn. Như ở vòng đầu, chính nước chiếu làm cho việc Xe thôi bảo vệ Tốt trở nên an toàn: Đen phải đỡ nước chiếu trước, và ở nước sau Vua bạn sẽ canh c7.
Các nước đi thay thế
♔︎a4 — lại xuống dọc cột a, với cùng lý do: ở b4, Vua sẽ chặn nước chiếu của chính Xe mình, Vua bạn sẽ bước tới b7, và Tốt sẽ phong Hậu. Vua đen giờ cách hàng 2, nơi Xe của nó đứng, hai hàng.
Bảo vệ Tốt và đe dọa phong Hậu, trên đường tới chỗ nấp tiếp theo.
♔︎b7 bảo vệ Tốt và đe dọa phong Hậu. Vua bạn đang trên đường tới a6, và có hai ô vừa bảo vệ Tốt vừa kề a6 — tablebase đánh giá b6 ngang nhau hoàn toàn. Điều quan trọng là Vua bảo vệ Tốt trước rồi mới quay về cột a.
Các nước đi thay thế
♖︎b2+ là nước duy nhất ngăn Tốt phong Hậu, lần thứ ba. Xe đen làm tất cả những gì nó có thể — chiếu, quay về, chiếu, quay về — nhưng không ngăn được Vua của nó bị đẩy xuống.
Trở lại sau lưng Vua đen, thấp thêm một hàng nữa.
♔︎a6 — chỗ nấp giờ ở hàng 6, cao hơn Vua đen ở a4 hai hàng. Vua bạn kiểm soát a5 và b5, nên nước chiếu Xe tiếp theo lại chỉ chừa cho Đen đường đi xuống.
Các nước đi thay thế
♖︎c2 ngăn Tốt phong Hậu, và đội hình lại hoàn chỉnh: hai Vua ở a6 và a4, Xe bạn sẵn sàng trên cột h. Đen chưa mắc một sai lầm nào, vậy mà thế cờ cứ trượt dần xuống bàn cờ.
Vòng thứ ba, cùng một nước. Đẩy Vua xuống.
♖︎h4+ đẩy Vua đen xuống hàng 3. Thêm một vòng nữa là nó sẽ ở hàng 2, cạnh chính Xe của mình — hãy nhớ điều đó, vì nó thay đổi tác dụng của nước ăn ở h2.
Các nước đi thay thế
♔︎a3 là bắt buộc theo cùng logic: Vua ở b3 chặn cột b, Vua bạn tới b7, và Tốt phong Hậu. Vua đen đã bị đẩy từ a6 xuống a3 mà chưa từng được lựa chọn.
Bảo vệ Tốt từ ô dẫn tới chỗ nấp tiếp theo.
♔︎b6 là bước duy nhất phải chính xác lần này. Vua bạn muốn tới a5 ở nước sau, cao hơn Vua đen hai hàng, và b6 là ô duy nhất vừa bảo vệ Tốt vừa kề a5. Ở các vòng trước, hai ô trên cột b đều làm được việc; ở đây chỉ có một ô nhanh nhất.
Các nước đi thay thế
♖︎b2+ — nước chiếu bắt buộc cuối cùng để giữ Tốt không phong Hậu. Tự nguyện bước xuống hàng 2 chỉ khiến kết thúc đến sớm hơn, nên Đen vẫn đi theo khuôn mẫu.
Nấp sau lưng Vua đen lần cuối cùng.
♔︎a5 hoàn tất đội hình lần thứ tư: hai Vua ở a5 và a3. Vua bạn đã đi xuống cột a từ hàng 8 tới hàng 5, luôn cao hơn Vua đen hai hàng.
Các nước đi thay thế
♖︎c2 một lần nữa ngăn Tốt phong Hậu. Hãy nhìn Vua đen ở a3: nó cao hơn Xe của mình một hàng. Nước chiếu tiếp theo sẽ đặt cả hai trên cùng một hàng.
Thêm một hàng nữa. Đặt Vua đen lên cùng hàng với Xe của nó.
♖︎h3+ là nước chiếu cuối cùng của chiếc thang. Vua đen phải bước xuống hàng 2, nơi Xe của nó đứng — hoặc chặn chiếu ở c3 và mất Xe ngay lập tức. Mọi thứ đến giờ đều là chuẩn bị cho khoảnh khắc này: một Vua và một Xe trên cùng một hàng, và Xe bạn sắp tới hàng đó.
Các nước đi thay thế
♔︎b2 là ô cầm cự lâu nhất theo tablebase; lời giải của chính Lasker cho bước đi tới a2, thua nhanh hơn theo cùng một cách. Ở ô nào thì Vua cũng đứng trên hàng 2, thẳng hàng với Xe của mình và Tốt ở h2. Đen vẫn chặn được Tốt của bạn và vẫn có một Tốt chỉ còn một bước là phong Hậu — và đã thua.
Vua và Xe đen chung một hàng. Giờ Tốt mà bạn chưa bao giờ ăn được đã thuộc về bạn.
♖︎xh2 — nước ăn từng chỉ dẫn tới hòa giờ lại thắng. Xe đen bị ghim vào Vua của nó dọc theo hàng 2, nên không thể ăn Tốt của bạn; nó chỉ có thể di chuyển dọc theo hàng. Nếu Đen ăn Xe của bạn, cột c mở ra và Tốt phong Hậu. Nếu Vua đi thay vào đó, bạn đổi Xe ở c2 và Tốt phong Hậu mà không còn Xe nào chặn được.
Các nước đi thay thế
♖︎xh2 khiến Đen hơn một Xe trong một nước, nhưng Xe đã phải rời cột c — cột mà nó đã bốn lần quay về để chặn Tốt của bạn. Không còn gì đứng sau Tốt nữa, nên nó phong Hậu, và Hậu đấu Xe là thắng.
Cột c đã thông. Hãy kết thúc.
c8=♕︎, và thế cờ đã được giải: Hậu đấu Xe là thắng theo lý thuyết. Hãy nhìn lại lộ trình. Vua bạn đi a8, a7, a6, a5; Vua đen bị đẩy a6, a5, a4, a3 rồi xuống hàng 2; Xe bạn chiếu từ h6, h5, h4 và h3. Bốn vòng giống hệt nhau, và vòng cuối đặt Vua đen lên hàng của chính Xe nó, nơi Tốt h cuối cùng có thể bị ăn.
Các nước đi thay thế
Điểm chính cần nhớ
- Vua có thể nấp khỏi các nước chiếu của Xe sau lưng Vua đối phương: trên cùng một cột, Vua đối phương chặn nước chiếu
- Khi Vua bạn cao hơn Vua đối phương hai hàng, một nước chiếu dọc hàng của Xe chỉ chừa cho Vua đó đường đi xuống
- Giữ đúng thứ tự: Vua bảo vệ Tốt, rồi nấp, rồi Xe chiếu — hai nước chiếu Xe liên tiếp sẽ để Vua đen leo trở lên
- Đen không thể thoát khỏi khuôn mẫu này — Vua trên cột b chặn chính Xe của mình, và Xe rời cột c thì Tốt phong Hậu
- Nước ăn ở h2 chỉ hòa khi Xe đen còn ăn được ở c7, và thắng khi Xe đó bị ghim trên chính hàng của mình
Giờ tự đi thử xem
Đi từng nước trên bàn cờ thật, thử cả những nước sai, rồi hỏi Knighty vì sao chúng hỏng.
Bài học liên quan
Tóm tắt
Sẵn sàng luyện tập?
Tiếp theo trong khóa học này
Saavedra: Phong cấp thành Xe
Mang bài học này theo bạn
Cần tài khoản miễn phíKèm mọi biến — mở được trong Lichess và ChessBase