KnightyLearnChess
Tàn cuộcChơi bên Trắng

Saavedra: Phong cấp thành Xe

Thắng thế Saavedra năm 1895: đưa Vua bạn đi xuống dọc cột b để thoát khỏi các nước chiếu của Xe, rồi hóa giải bẫy hết nước đi bằng cách phong cấp Tốt thành Xe thay vì Hậu.

Thử bài học tương tác

Giới thiệu

Đây là thế Saavedra, một thế cờ sáng tác của Georges Barbier và Fernando Saavedra năm 1895. Trên bàn cờ chỉ có bốn quân: Vua và Tốt của bạn đấu với Vua và Xe. Xe đáng giá hơn Tốt rất nhiều, nhưng Tốt này chỉ còn hai bước là phong Hậu, và Vua đen đứng ở góc xa, quá xa để giúp sức. Thế cờ có hai phần. Trước hết Vua bạn phải thoát khỏi các nước chiếu của Xe, và gần như mọi ô trên đường đi đều là sai lầm. Rồi khi Tốt sắp phong Hậu, Đen giăng một cái bẫy cuối cùng: thí Xe để Vua đen không còn nước đi hợp lệ nào — hết nước đi, tức là hòa. Lời giải cho cái bẫy đó đã làm thế cờ này nổi tiếng. Bạn phong cấp Tốt, nhưng không thành Hậu.

Nội dung bài học

Thử thế cờ này
1. c7

Vua bạn giữ Xe khỏi cột c, nhưng chỉ trong nước này. Hãy dùng nước này để đưa Tốt tới chỉ còn một bước là phong Hậu.

c7 đưa Tốt tới chỉ còn một bước là phong Hậu, và Xe không thể chặn nó theo cách thông thường. Xe không thể sang cột c: c5 bị Vua bạn kiểm soát. Nó cũng không thể canh ô phong cấp từ d8: Tốt sẽ ăn nó ở đó và phong Hậu. Vì vậy Đen chỉ còn một cách phòng thủ, là chiếu Vua bạn liên tục. Đây là nước thắng duy nhất — mọi nước Vua đều để Xe tới được cột c, và tablebase xác định tất cả đều hòa.

Tốt thôngĐe dọaTempo
Các nước đi thay thế
♔︎b7 — ♔︎b7 cho Xe đúng nước nó cần: ♖︎c5 tấn công Tốt từ phía sau, Tốt không thể tiến lên mà không bị ăn, và tablebase xác định là hòa.
Thử thế cờ này
1. ..♖︎d6+

♖︎d6+ bắt đầu chuỗi chiếu. Nếu Đen đi một nước êm nào đó, Tốt sẽ phong Hậu, và Hậu đấu Xe là bạn thắng. Đen hy vọng đẩy Vua bạn vào một ô xấu: ô cho phép Xe tấn công Tốt từ phía sau, hoặc ô cho phép Xe chiếu từ phía sau ngay khi Tốt phong Hậu.

Phòng thủXe chủ động
Thử thế cờ này
2. ♔︎b5

Có nhiều ô để thoát chiếu. Chỉ một ô giữ được thắng lợi và không cho Xe mánh khóe nào.

♔︎b5 là nước thắng duy nhất, và các phương án thua cho thấy quy tắc cho cả hành trình. Tránh xa cột c: ở đó Xe xuống hàng 1 và đe dọa một nước chiếu ăn mất Hậu mới. Đừng đi lên: ở hàng 7, Xe tới d7, và Tốt không thể phong Hậu nữa mà không để lộ Vua bạn. Đừng sang cột a: Xe vòng ra sau Tốt và ăn nó. Chỉ còn một hướng — xuống dọc cột b, vẫn đủ gần để giữ Xe khỏi c5.

An toàn của VuaTốt thôngĐe dọa
Các nước đi thay thế
♔︎c5 — ♔︎c5 bước vào cột của chính Tốt mình: ♖︎d1 đe dọa ♖︎c1+, một nước chiếu đặt Vua bạn và Hậu mới trên cùng một đường, nên Xe ăn Hậu ở nước sau. Tablebase xác định là hòa.
♔︎b7 — ♔︎b7 tự đi vào thế bị ghim: ♖︎d7 tấn công Tốt, và Tốt không thể phong Hậu vì như thế sẽ để lộ Vua bạn trước Xe. Thắng lợi đã mất: tablebase xác định là hòa.
♔︎a5 — ♔︎a5 bỏ mặc Tốt: ♖︎c6 tấn công nó từ phía sau, Vua bạn ở quá xa để bảo vệ, và Đen ăn Tốt rồi thắng ván cờ nhờ hơn một Xe.
Thử thế cờ này
2. ..♖︎d5+

♖︎d5+ tiếp tục chiếu. Xe không thể dừng lại dù chỉ một nước, nếu không Tốt sẽ phong Hậu. Nó cũng không có thời gian lùi lại để giữ khoảng cách: bất kỳ nước nào không phải nước chiếu đều để Tốt phong Hậu.

Phòng thủXe chủ động
Thử thế cờ này
3. ♔︎b4

Lại một nước chiếu của Xe. Hãy tìm ô giữ được thắng lợi và không cho Xe mánh khóe nào.

♔︎b4 theo đúng các quy tắc đó: xuống dọc cột b, tránh xa cột c. Vua bạn đang đi xa khỏi chính Tốt của mình, điều trông có vẻ sai, nhưng Tốt không cần bảo vệ — Xe không thể tấn công nó mà không mất một nước, và một nước tự do là tất cả những gì Tốt cần để phong Hậu. Hành trình này có đích đến: Xe phải đi xuống dọc cột d để tiếp tục chiếu, và ở hàng 3 nó sẽ nằm trong tầm với của Vua bạn.

An toàn của VuaTempo
Các nước đi thay thế
♔︎c4 — ♔︎c4 bước vào cột c: ♖︎d1 đe dọa ♖︎c1+, nước chiếu xuyên qua Vua bạn để ăn Hậu mới. Tablebase xác định là hòa.
♔︎b6 — ♔︎b6 quay ngược lên: Đen lại chiếu từ d6 và bạn trở về đúng chỗ sau nước đầu tiên. Vẫn thắng, nhưng chậm hơn 2 nước.
Thử thế cờ này
3. ..♖︎d4+

♖︎d4+ — nước chiếu thứ ba. Xe theo Vua bạn xuống dưới bàn cờ, luôn từ cột d. Một nước Vua êm sẽ cầm cự lâu hơn trước Hậu mới, nhưng như thế là buông xuôi: các nước chiếu là cơ hội duy nhất để Đen ngăn Tốt.

Phòng thủXe chủ động
Thử thế cờ này
4. ♔︎b3

Thêm một bước xuống. Hãy tránh xa ô mà từ đó Xe có thể chiếu bạn từ phía sau.

♔︎b3 là thêm một bước xuống dọc cột b. Lần đầu tiên có một nước khác tốt ngang bằng: tablebase đánh giá ♔︎c3 ngang nhau hoàn toàn. Xe giờ đã ở gần đến mức sau ♖︎d1, Vua bạn bước tới c2, tấn công nó và kiểm soát c1, nên nước chiếu từ phía sau không bao giờ đến. Cả hai nước đều thắng với cùng số nước.

An toàn của VuaTempo
Các nước đi thay thế
♔︎c5 — ♔︎c5 quay ngược lên bàn cờ và bước vào cột c: ♖︎d1 đe dọa ♖︎c1+, nước chiếu xuyên qua Vua bạn để ăn Hậu mới. Tablebase xác định là hòa.
Thử thế cờ này
4. ..♖︎d3+

♖︎d3+ là nước chiếu cuối cùng của Đen. Xe giờ đứng ở hàng 3, gần cuối bàn cờ — và gần Vua bạn, quân sắp tận dụng điều đó.

Phòng thủXe chủ động
Thử thế cờ này
5. ♔︎c2

Xe đã đến gần. Hãy chấm dứt chuỗi chiếu bằng một nước tấn công Xe và giữ nó khỏi hàng 1.

♔︎c2 phá quy tắc về cột c, và lần này đó là nước đúng. Vua bạn tấn công Xe, nên Đen phải di chuyển nó. Xe cũng không có nước chiếu an toàn nào: ở d2 hay c3, Vua bạn sẽ ăn nó. Và mánh khóe lúc trước đã biến mất, vì Vua bạn kiểm soát d1 và c1, nên Xe không thể dùng hàng 1. Chuỗi chiếu đã kết thúc, và Tốt đe dọa phong Hậu. Đây là nước thắng duy nhất.

TempoĐe dọaTốt thông
Các nước đi thay thế
♔︎c4 — ♔︎c4 cũng tấn công Xe, nhưng để hàng 1 bỏ ngỏ: ♖︎d1 đe dọa ♖︎c1+, nước chiếu xuyên qua Vua bạn để ăn Hậu mới. Tablebase xác định là hòa.
Thử thế cờ này
5. ..♖︎d4

♖︎d4 trông như một nước phí, nhưng đó chính là mấu chốt trong cách phòng thủ của Đen. Hãy nhìn Vua đen: Vua bạn lấy mất b1 và b2 của nó, nên ô trống duy nhất của nó là a2. Đen sẵn sàng đáp lại Hậu mới bằng một nước Xe chiếu ở c4. Nếu Hậu ăn Xe đó, Hậu cũng kiểm soát a2 — và một Vua không bị chiếu mà không có nước đi hợp lệ nào là hết nước đi, tức là hòa. Các nước Xe khác cầm cự lâu hơn trước Hậu mới, nhưng không nước nào giăng được bẫy.

Mẹo hết nước điPhòng thủ
Thử thế cờ này
6. c8=♖︎

Hậu mới sẽ kiểm soát thừa một ô. Hãy phong cấp thành quân chừa lại nước đi cho Vua đen.

c8=♖︎ là nước đã làm thế cờ này nổi tiếng. Xe không đi chéo, nên nếu bây giờ Đen thí Xe ở c4, Xe của bạn ăn nó và Vua đen vẫn còn a2 — không hết nước đi, và bạn hơn một Xe. Xe mới cũng tạo ra đe dọa của riêng nó: một nước chiếu ở a8 buộc Xe đen phải chặn ở a4, và ăn nó ở đó là chiếu hết. Mỗi bên một Xe trên bàn cờ, và Đen đã thua.

Mẹo hết nước điTốt thôngLưới chiếu hết
Các nước đi thay thế
c8=♕︎ — c8=♕︎ sa vào bẫy: ♖︎c4+ thí Xe kèm nước chiếu. Nếu Hậu ăn nó, Đen không còn nước đi hợp lệ nào và đó là hết nước đi; nếu Vua bạn bước sang bên, Xe ăn Hậu. Tablebase xác định là hòa.
♔︎b3 — ♔︎b3 không tấn công thêm gì: ♖︎d3+ lại chiếu, Vua bạn phải quay về c2, và cùng một quyết định đang chờ bạn. Vẫn thắng, nhưng chậm hơn 13 nước.
Thử thế cờ này
6. ..♖︎a4

♖︎a4 đỡ đe dọa: trên cột a, Xe che cho Vua của nó khỏi nước chiếu ở a8. Đen đã tránh được chiếu hết thêm một nước. Nhưng hãy nhìn hai quân đen — Vua ở góc chỉ còn một ô trống, Xe không được bảo vệ ở a4.

Phòng thủ
Thử thế cờ này
7. ♔︎b3

Xe đen không được bảo vệ và Vua đen chỉ có một ô trống. Hãy tìm nước êm vừa tấn công Xe vừa lấy mất ô đó.

♔︎b3 tạo hai đe dọa chỉ bằng một nước êm. Vua bạn tấn công Xe ở a4. Nó cũng lấy mất a2 của Vua đen, nên một nước Xe chiếu ở c1 sẽ là chiếu hết. Đen không thể vừa cứu Xe vừa ngăn chiếu hết cùng lúc. Đây là nước thắng duy nhất: sau bất kỳ nước nào khác, Xe đen sẽ thoát hoặc chính Xe của bạn bị mất.

Đe dọaLưới chiếu hếtAn toàn của Vua
Các nước đi thay thế
♔︎c3 — ♔︎c3 tiến lại gần nhưng không tấn công gì: từ c3, Vua bạn không với tới Xe cũng không kiểm soát a2, nên không có đe dọa chiếu hết. ♔︎b1 đưa Vua đen ra khỏi góc, và tablebase xác định là hòa.
Thử thế cờ này
7. ..♔︎b1

♔︎b1 bước ra khỏi góc và bỏ mặc Xe cho số phận của nó. Đen không có gì tốt hơn: Xe không thể được cứu mà không cho phép ♖︎c1#, và một nước chiếu ở b4 chỉ khiến nó mất ngay lập tức.

Phòng thủ
Thử thế cờ này
8. ♔︎xa4

Đen đã né được chiếu hết. Hãy lấy thứ mà Đen buộc phải bỏ lại.

♔︎xa4 ăn Xe, và thế cờ đã được giải: Vua và Xe đấu Vua trơ trọi là một thế chiếu hết cơ bản. Hãy nhìn lại ba ý tưởng. Vua bạn đi xuống dọc cột b vì mọi ô khác đều mất Tốt hoặc cho Xe một mánh khóe. Nó chỉ bước tới c2 khi nước đó vừa tấn công Xe vừa kiểm soát hàng 1. Và Tốt phong cấp thành Xe chứ không phải Hậu, vì quân mạnh hơn sẽ lấy mất ô cuối cùng của Vua đen.

Thắng theo tablebaseĐe dọa
Các nước đi thay thế
♖︎c1+ — ♖︎c1+ là đe dọa chiếu hết ở nước trước, nhưng giờ Vua đen đứng cạnh c1: ♔︎xc1 ăn Xe không được bảo vệ, và tablebase xác định là hòa.

Điểm chính cần nhớ

  • Trước các nước chiếu từ bên cạnh của Xe, hãy tìm một lộ trình cho Vua kết thúc bằng việc tấn công Xe: một khi Vua tấn công nó, các nước chiếu dừng lại
  • Tránh xa cột của chính Tốt mình khi Xe còn tới được hàng 1 — một nước chiếu từ phía sau sẽ ăn mất Hậu mới
  • Trước khi phong cấp, hãy nhìn Vua đối phương: nếu nó chỉ còn một ô trống, Hậu có thể lấy mất ô đó và gây hết nước đi
  • Phong cấp thành Xe là lời giải khi Hậu sẽ gây hết nước đi — Xe thắng mà không lấy mất ô cuối cùng của Vua đối phương
  • Một nước êm với hai đe dọa — thắng quân hoặc chiếu hết — mạnh ngang một nước chiếu

Giờ tự đi thử xem

Đi từng nước trên bàn cờ thật, thử cả những nước sai, rồi hỏi Knighty vì sao chúng hỏng.

Luyện tập tương tác

Bài học liên quan

Tóm tắt

Bạn đã giải thế Saavedra từng bước một. Vua đi xuống dọc cột b, con đường duy nhất mà các nước chiếu của Xe không giành được gì. Ở c2, Vua tấn công Xe và chấm dứt chuỗi chiếu. Rồi Đen giăng bẫy hết nước đi cho Hậu mới, và bạn phong cấp thành Xe: Xe không kiểm soát a2, nên Vua đen vẫn còn nước đi. Sau đó một nước Vua êm vừa tấn công Xe vừa đe dọa chiếu hết.

Sẵn sàng luyện tập?

Mang bài học này theo bạn

Cần tài khoản miễn phí

Kèm mọi biến — mở được trong Lichess và ChessBase