Otwarte linie i placówki
Wieże należą na otwarte linie, a skoczki na placówki: zajmij linię pierwszy, zdwój na niej wieże, wejdź na siódmy rząd i znajdź pole, którego żaden pion przeciwnika nigdy nie zaatakuje.
Wypróbuj lekcję interaktywnąWprowadzenie
Treść lekcji
Fischer – Petrosjan, finał meczów pretendentów 1971, partia 7. Spójrz na linie. Na liniach c i e nie ma żadnych pionów: to otwarte linie. Wieża na otwartej linii widzi aż do obozu przeciwnika i żaden pion nie może jej zablokować. Biała wieża na e5 już trzyma linię e. Linia c jest jeszcze wolna, a czarna wieża z a8 jest o jeden ruch od jej zajęcia. Kto pierwszy postawi wieżę na otwartej linii, ten nad nią panuje: druga strona może o nią walczyć tylko propozycją wymiany wież. Linia jest ważna, bo prowadzi na siódmy rząd, gdzie stoją piony czarnych i mieszka czarny król.
Dwie linie są otwarte. Twoja wieża na e5 trzyma jedną. Drugą zajmij drugą wieżą, zanim dotrze tam wieża czarnych.
♖︎c1 zajmuje otwartą linię c, zanim zrobią to czarne. Teraz obie otwarte linie należą do białych wież, a czarnym wieżom zostają linie zamknięte: wieża na a8 nie ma dokąd pożytecznie pójść, a wieża na d7 może tylko przestawiać się za własnym pionem na d5. Materiał jest równy, a mimo to silnik ocenia przewagę białych na około piona. Cała różnica polega na tym, gdzie stoją wieże.
Linia jest twoja. Wykorzystaj ją: znajdź ruch wieżą, który atakuje piony czarnych z boku.
♖︎c7 wchodzi na siódmy rząd, ten, na którym stoją piony czarnych. Z c7 wieża atakuje wzdłuż rzędu: pion na f7 jest atakowany od razu, broni go tylko król, a piona atakowanego z boku nie może osłonić żaden inny pion. Czarny król jest więc przywiązany do f7 i g7, a wieża na siódmym rzędzie zbije piona, gdy tylko król się oddali. Petrosjan odpowiedział ♘︎d7, atakując wieżę na e5, a Fischer po prostu cofnął ją na e2. Obie białe wieże pozostały aktywne, a czarne wieże nadal nie miały żadnej otwartej linii.
Siedem ruchów później. Biała wieża nadal stoi na c7, biały król przeszedł na d2, a druga wieża stoi na e2. Czarna wieża na d6 i skoczek na b6 są przywiązane do obrony, a czarny król na f8 nie ma już przed sobą żadnego piona. Jaki jest najsilniejszy plan białych?
Smysłow – Rudakowski, mistrzostwa ZSRR 1945. Teraz druga idea. Spójrz na pole d5. Kryje je biały pion na e4. Czy czarny pion może je kiedykolwiek zaatakować? Pion atakuje d5 tylko z c6 albo z e6. Czarnego piona c już nie ma, a pion e stoi już na e5, czyli minął to pole, a pion nigdy się nie cofa. Pole d5 jest więc placówką: polem, które kryje twój pion i którego żaden pion przeciwnika nigdy nie zaatakuje. Skoczka na d5 żaden pion nie mógłby nigdy przegonić. Dwie czarne figury nadal pilnują tego pola: goniec na e6 i skoczek na f6. Plan Smysłowa to usunąć obie, a dopiero potem postawić tam skoczka. Zaczął od f5: ten ruch atakuje gońca, który odszedł na c4 i w następnym ruchu został wymieniony.
Jedna czarna lekka figura nadal pilnuje pola placówki. Znajdź ruch, który przygotowuje jej wymianę.
♗︎g5 atakuje skoczka na f6, ostatnią czarną figurę, która mogłaby wymienić się za skoczka na d5. W następnym ruchu Smysłow wymienił gońca za skoczka, ♗︎xf6 ♗︎xf6, i odtąd pola d5 dotykał już tylko czarny hetman, a on nie może zbić skoczka chronionego przez piona, nie tracąc przy tym siebie. Goniec za skoczka to uczciwa cena za takie pole: gdy skoczek tam stanie, silnik ocenia przewagę białych na około półtora piona.
Obie lekkie figury, które pilnowały pola placówki, zniknęły. Zajmij to pole.
♘︎d5 stawia skoczka na placówce. Skoczek atakuje gońca na f6, którego Rudakowski cofnął na d8, i od teraz żaden pion nie może go przegonić: do końca partii pilnuje c7, e7, b6 i f6, a figury czarnych muszą go obchodzić. Pięć ruchów później Smysłow pchnął piona f na f6, skoczek zbił na f6 tuż obok czarnego króla, a czarne poddały partię w 28. ruchu.
Alechin – Yates, Londyn 1922. Obie idee w jednej partii. Linia c to jedyna otwarta linia, a biała wieża już stoi na c5. Skoczek na f3 potrzebuje domu. Które pole jest dla niego placówką: kryte przez białego piona i na zawsze poza zasięgiem wszystkich czarnych pionów?
Jedna wieża trzyma otwartą linię. Zanim ruszysz skoczkiem, zapewnij sobie linię na dobre: zdwój na niej wieże.
♖︎fc1 zdwaja wieże na otwartej linii c. Teraz czarne nie mogą wymienić wieży z c5, nie zostawiając drugiej białej wieży na linii, a obie wieże mogą działać na zmianę: jedna idzie naprzód na c7, a druga trzyma linię. Materiał jest równy, a silnik już ocenia przewagę białych na ponad dwa piony. Tyle jest warta ta linia.
Teraz skoczek. Postaw go na polu, z którego żaden pion nigdy go nie przegoni.
♘︎e5 staje na placówce. Kryje ją pion na d4, żaden czarny pion nigdy jej nie zaatakuje, a z e5 skoczek sięga w głąb obozu czarnych: pilnuje d7 i f7 na siódmym rzędzie oraz c6 i g6 na szóstym. Wieże i skoczek działają teraz razem: sześć ruchów później wieża weszła na c7, druga poszła za nią, a skoczek dołączył do nich na d7, a potem na f6. Yates poddał partię w 38. ruchu, z obiema białymi wieżami na siódmym rzędzie i królem złapanym między nimi.
Najważniejsze wnioski
- Otwarta linia to linia, na której nie ma żadnego piona. Należy do pierwszej wieży, która na nią wejdzie, bo druga strona może o nią walczyć tylko wymianą wież.
- Zdwój wieże na otwartej linii: wtedy nawet po wymianie zostaje na niej jedna z twoich wież, a przednia wieża może iść naprzód.
- Otwarta linia prowadzi na siódmy rząd, gdzie stoją piony przeciwnika i mieszka jego król. Jedna wieża na tym rzędzie to uciążliwość; dwie wieże wygrywają.
- Placówka to pole kryte przez twojego piona, którego żaden pion przeciwnika nigdy nie zaatakuje: piony, które mogłyby to zrobić, zniknęły albo już je minęły.
- Skoczka na placówce może usunąć tylko figura, więc zostaje tam i do końca partii kontroluje pola wokół siebie.
- Żeby zająć placówkę, najpierw przegoń albo wymień figury przeciwnika, które pilnują tego pola, a potem postaw tam skoczka.
Teraz rozegraj to sam
Przejdź każdy ruch na prawdziwej szachownicy, spróbuj tych złych i zapytaj Knighty'ego, dlaczego nie działają.
Powiązane lekcje
Podsumowanie
Gotowy do ćwiczeń?
Dalej w tym kursie
Odciągnięcie i zwabienie
Zabierz tę lekcję ze sobą
Wymagane darmowe kontoZe wszystkimi wariantami — otwiera się w Lichess i ChessBase







